8 دقیقه مطالعه
5
جشنواره‌ای برای نمایش، آموزش و گفت‌و‌گو/ مقاومت فقط میدان جنگ نیست
نوزدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم مقاومت در حالی به روز‌های برگزاری خود ادامه می‌دهد که مردمی‌بودن اکران‌ها، استمرار تقویم اجرایی، توجه به مناطق جنگی، حضور گسترده آثار بین‌المللی، میزبانی از فیلمسازان محور مقاومت، برگزاری کارگاه‌های انتقال تجربه و تمرکز بر کودک، انیمیشن و هوش مصنوعی، تصویری متفاوت از این دوره ساخته است؛ جشنواره‌ای که تلاش دارد مقاومت را نه صرفاً به‌عنوان یک ژانر جنگی، بلکه به‌مثابه مفهومی انسانی، اجتماعی و جهانی بازتعریف کند.
#جشنواره فیلم مقاومت#هنر مقاومت#گفتمان مقاومت#سینما#بنیاد فرهنگی روایت فتح#جشنواره بین‌المللی فیلم مقاومت#خلیج فارس#سلسله کارگاه‌های آموزشی#آرشیو
به گزارش روابط عمومی جشنواره فیلم مقاومت به نقل از فرهیختگان، نوزدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم مقاومت در شرایطی برگزار می‌شود که برگزارکنندگان آن از ابتدا بر یک نکته تأکید داشته‌اند؛ این جشنواره قرار نیست صرفاً مجموعه‌ای از اکران‌ها در چند سالن سینما باشد، بلکه هدف آن ایجاد یک جریان فرهنگی و رسانه‌ای در متن جامعه است؛ جریانی که بتواند روایت مقاومت، دفاع، هویت ملی، ایستادگی مردم و تجربه‌های تاریخی و معاصر را به مخاطبان متنوع‌تری منتقل کند.
یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های دوره نوزدهم، مردمی‌بودن جشنواره است. نمایش آثار بدون بلیت‌فروشی انجام شده و امکان تماشای فیلم‌ها برای مخاطبان عمومی فراهم آمده است. در ادامه نیز برنامه‌ریزی برای نمایش برخی آثار در میادین و فضا‌های شهری در دستور کار قرار گرفته تا جشنواره از محدوده پردیس سینمایی خارج شود و مخاطبان بیشتری بتوانند با آثار ارتباط برقرار کنند.
این رویکرد، جشنواره را از یک رویداد صرفاً تخصصی به اتفاقی عمومی‌تر نزدیک کرده است؛ به‌ویژه آنکه بخش مهمی از آثاری که در این دوره به نمایش درآمده‌اند، مستقیماً با تجربه مردم از جنگ، دفاع مقدس، مقاومت، خانواده‌های شهدا و تحولات منطقه‌ای ارتباط دارند.
حفظ پیوستگی جشنواره و جلوگیری از دوسالانه‌شدن
یکی دیگر از ویژگی‌های مورد تأکید دوره نوزدهم، استمرار در برگزاری جشنواره و حفظ تقویم اجرایی آن است.در دهه‌های گذشته، جشنواره فیلم مقاومت دوره‌هایی از وقفه یا برگزاری دوسالانه را تجربه کرده بود، اما در دوره جدید تلاش شده این پیوستگی حفظ شود و جشنواره به‌عنوان یک رویداد مستمر در تقویم سینمایی کشور باقی بماند.
استمرار برگزاری از این جهت اهمیت دارد که سینمای مقاومت نیز مانند هر جریان سینمایی دیگری برای شکل‌گیری، به تداوم تولید، نقد، آموزش، نمایش و ارتباط با مخاطب نیاز دارد و نمی‌توان با برگزاری مقطعی یک جشنواره انتظار داشت جریان مستمری در سینما شکل بگیرد.
توجه به مناطق جنگی و تجربه زیسته مقاومت
در دوره نوزدهم، توجه به مناطقی که تجربه مستقیم جنگ و دفاع را داشته‌اند نیز یکی از محور‌های مهم بوده است.این نگاه از یک سو به جغرافیای دفاع مقدس و مناطق جنگی بازمی‌گردد و از سوی دیگر به این ایده متصل است که روایت مقاومت باید از دل تجربه زیسته مردم شکل بگیرد، نه صرفاً از طریق بازنمایی‌های کلیشه‌ای و از پیش‌ساخته.در بسیاری از نشست‌ها و گفت‌و‌گو‌های برگزارشده در جشنواره نیز بر همین موضوع تأکید شد؛ اینکه فیلمساز برای روایت جنگ، دفاع و مقاومت باید به واقعیت، جغرافیا، مردم و جزئیات زندگی نزدیک شود.
پردیس ملت؛ تمرکز اکران‌ها و ارتقای کیفیت نمایش
همکاری شهرداری تهران و در اختیار قرار گرفتن پردیس ملت برای برگزاری جشنواره نیز باعث شد بخش مهمی از اکران‌ها و برنامه‌های تخصصی در فضایی متمرکز و حرفه‌ای برگزار شود.تمرکز سالن‌ها، دسترسی به امکانات فنی مناسب و حضور همزمان فیلمسازان، منتقدان، اهالی رسانه و مخاطبان باعث شد نشست‌ها و اکران‌ها نسبت به برخی دوره‌های پیشین انسجام بیشتری پیدا کنند.در کنار سالن‌های نمایش فیلم‌های سینمایی، سالن‌هایی نیز به مستند، فیلم کوتاه و سایر بخش‌ها اختصاص پیدا کرد و همین تفکیک به سامان‌دهی بهتر برنامه‌های جشنواره کمک کرد.
مقاومت به‌عنوان مفهومی فراملی
مهمانانی از ترکیه، روسیه و عراق نیز در این دوره حضور پیدا کرده‌اند. در عین حال، محدودیت‌های صدور ویزا مانع از حضور برخی فیلمسازان و مهمانان کشور‌هایی مانند آمریکا و هند شده؛ کشور‌هایی که آثار متعددی برای جشنواره ارسال کرده بودند.همین تنوع جغرافیایی نشان می‌دهد مفهوم مقاومت می‌تواند از فلسطین و لبنان تا آفریقا، روسیه، عراق و دیگر نقاط جهان، روایت‌های متفاوتی داشته باشد.
نمایش «سرزمین دیگری نیست»؛ روایت فلسطین از درون سرزمین‌های اشغالی
یکی از آثار قابل توجه این دوره، مستند «سرزمین دیگری نیست» (No Other Land) است؛ اثری که در سال ۲۰۲۵ موفق به دریافت جایزه اسکار بهترین مستند بلند شد.این فیلم، ساخته مشترک چهار مستندساز فلسطینی و اسرائیلی، تخریب خانه‌ها و آوارگی فلسطینیان در منطقه مسافر یطا در کرانه باختری را روایت می‌کند.حضور چنین اثری در جشنواره مقاومت از آن جهت اهمیت دارد که روایت انتقادی نسبت به سیاست‌های اسرائیل، تنها از بیرون این جغرافیا مطرح نمی‌شود، بلکه بخشی از آن توسط فیلمسازانی شکل گرفته که خود در سرزمین‌های اشغالی زندگی می‌کنند.این مسئله نشان می‌دهد جشنواره در دوره نوزدهم تلاش کرده تصویری متنوع‌تر از سینمای مقاومت ارائه دهد و صرفاً به آثار تولیدشده در یک جغرافیا یا با یک زبان محدود نماند.
فیلمسازان محور مقاومت در کنار یکدیگر
حضور فیلمسازان مرتبط با جبهه مقاومت و روایت‌های مختلف از فلسطین، لبنان، عراق و دیگر کشور‌های منطقه، یکی دیگر از ویژگی‌های بخش بین‌الملل جشنواره بوده است.این حضور صرفاً به نمایش فیلم محدود نشده و امکان گفت‌و‌گو، تبادل تجربه و آشنایی با نگاه‌های سینمایی مختلف را نیز فراهم کرده است.در واقع، جشنواره در این بخش تلاش کرده از نمایش صرف آثار عبور کند و به فضایی برای ارتباط میان فیلمسازانی تبدیل شود که هرکدام از زاویه‌ای متفاوت با موضوع جنگ، استعمار، اشغال، مقاومت و هویت مواجه هستند.
کارگاه‌های انتقال تجربه؛ از فراستی و تبریزی تا مقدم‌دوست و اقباشاوی
بخش آموزشی جشنواره نیز یکی از پرحجم‌ترین قسمت‌های دوره نوزدهم بوده است.در کارگاه‌های انتقال تجربه و نشست‌های تخصصی، چهره‌های متعددی از سینمای ایران حضور پیدا کردند؛ از کمال تبریزی، مسعود فراستی، امید معلم، علیرضا زرین‌دست و فرزاد مؤتمن تا هادی مقدم‌دوست، دانش اقباشاوی، ابراهیم امینی، محمدرضا مصباح، مسعود سخاوت‌دوست، محمد برادران، محمد سرشار، مهیا دهقانی، فاطمه سیاره و محسن اسلام‌زاده.هرکدام از این نشست‌ها بخشی از مسئله سینمای مقاومت را از زاویه‌ای متفاوت بررسی کردند.کمال تبریزی بر اهمیت داشتن «جهان شخصی» فیلمساز تأکید کرد و گفت سینمای مقاومت زمانی اثرگذار می‌شود که فیلمساز صرفاً تکرارکننده الگو‌های قبلی نباشد.هادی مقدم‌دوست بر ایده، مشاهده‌گری و داشتن رأی شخصی تأکید کرد و سینماگر را به دیدن جزئیات و یافتن نگاه مستقل دعوت کرد.
دانش اقباشاوی نیز در بحث کارگردانی صحنه‌های جنگی گفت هیچ فرمول ثابتی برای ساخت صحنه جنگ وجود ندارد و تاریخ، جغرافیا، لحن و سبک هر فیلم باید میزانسن را تعیین کند.ابراهیم امینی نیز با تأکید بر اینکه «در فیلمسازی هیچ رازی در میان نیست»، فیلمسازان جوان را به کار مداوم، پژوهش، شناخت شکست و دوری از جست‌وجوی نسخه‌های آماده توصیه کرد.محمدرضا مصباح نیز در حوزه اقتصاد تولید، تأکید کرد سینمای مقاومت الزاماً سینمای جنگی نیست و می‌تواند به‌عنوان سینمایی انسانی، خانوادگی و اجتماعی تعریف شود.
از موسیقی و فیلمبرداری تا جلوه‌های ویژه
کارگاه‌ها تنها به کارگردانی و فیلمنامه محدود نبودند. علیرضا زرین‌دست درباره فیلمبرداری، نور، قاب و رابطه میان تکنیک و نگاه سینمایی سخن گفت و بر این نکته تأکید کرد که تجهیزات جدید، فیلم ساختن را آسان کرده‌اند، اما ساخت «فیلم خوب» همچنان دشوار است.مسعود سخاوت‌دوست نیز در کارگاه موسیقی فیلم توضیح داد که موسیقی باید با سینما گفت‌و‌گو کند و نباید به عنصر مستقلی تبدیل شود که از جهان فیلم جدا باشد.محمد برادران نیز در حوزه جلوه‌های ویژه بصری، بخش مهمی از بحث خود را به هوش مصنوعی اختصاص داد و تأکید کرد فیلمساز امروز ناگزیر است با ابزار‌های تازه آشنا شود.
هوش مصنوعی؛ بخش تازه‌ای از آینده جشنواره
توجه به هوش مصنوعی یکی از شاخص‌ترین تفاوت‌های این دوره با برخی دوره‌های پیشین است.در کنار نمایش آثاری که با استفاده از ابزار‌های هوش مصنوعی ساخته شده‌اند، در چندین نشست نیز درباره تأثیر این فناوری بر فیلمنامه، استوری‌بورد، طراحی صحنه، جلوه‌های ویژه و حتی آینده مشاغل سینمایی بحث شد.رویکرد غالب در این نشست‌ها نه نفی هوش مصنوعی، بلکه شناخت و استفاده آگاهانه از آن بود.بسیاری از سینماگران حاضر در جشنواره تأکید کردند فناوری نمی‌تواند جای نگاه انسانی را بگیرد، اما فیلمسازی که ابزار جدید را نشناسد، ممکن است در آینده از جریان اصلی تولید عقب بماند.
کودک و انیمیشن؛ سرمایه‌گذاری برای نسل تازه
بخش کودک و نوجوان و انیمیشن نیز در دوره نوزدهم تقویت شده است.اهمیت این بخش از آن جهت است که مفاهیمی مانند مقاومت، هویت ملی، ایثار و دفاع اگر قرار است در نسل تازه استمرار پیدا کنند، باید با زبان متناسب با کودکان و نوجوانان بازتعریف شوند.انیمیشن می‌تواند یکی از ابزار‌های مهم این ارتباط باشد؛ به‌ویژه برای نسلی که مصرف رسانه‌ای متفاوتی با نسل‌های گذشته دارد و بیش از هر زمان دیگری با تصویر، بازی، انیمیشن و فضای دیجیتال درگیر است.
مقاومت فقط میدان جنگ نیست
شاید یکی از مهم‌ترین جمع‌بندی‌های این دوره را بتوان در همین نکته خلاصه کرد که «مقاومت» در نگاه بسیاری از فیلمسازان حاضر در جشنواره، مفهومی فراتر از جنگ دارد.در کارگاه‌ها بار‌ها تأکید شد که مقاومت می‌تواند در خانواده، زندگی اجتماعی، مقابله با بی‌عدالتی، ایستادگی برای حفظ هویت، دفاع از سرزمین و حتی در انتخاب‌های فردی انسان معنا پیدا کند.همین نگاه می‌تواند مسیر آینده جشنواره را نیز مشخص کند؛ مسیری که در آن سینمای مقاومت صرفاً به بازسازی میدان‌های جنگ محدود نباشد و بتواند تجربه انسانی مقاومت را در شکل‌های متنوع روایت کند.
جشنواره‌ای برای نمایش، آموزش و گفت‌و‌گو
مجموعه اتفاقات دوره نوزدهم نشان می‌دهد جشنواره بین‌المللی فیلم مقاومت تلاش کرده سه ضلع «نمایش»، «آموزش» و «گفت‌و‌گو» را در کنار یکدیگر قرار دهد.از یک سو آثار ایرانی و خارجی به نمایش درآمده‌اند، از سوی دیگر کارگاه‌های انتقال تجربه زمینه ارتباط نسل جوان با سینماگران باسابقه را فراهم کرده‌اند و در کنار آن، حضور فیلمسازان خارجی و آثار متنوع امکان گفت‌و‌گو درباره برداشت‌های مختلف از مفهوم مقاومت را ایجاد کرده است.
مردمی‌بودن اکران‌ها، حضور در مناطق مرتبط با جنگ، گسترش نمایش به فضا‌های عمومی، استمرار تقویم جشنواره، تقویت بخش بین‌الملل، توجه به کودک و انیمیشن و ورود جدی‌تر به بحث هوش مصنوعی، در کنار مجموعه کارگاه‌ها و نشست‌های تخصصی، از مهم‌ترین ویژگی‌هایی است که دوره نوزدهم را از یک جشنواره صرفاً نمایشی فراتر برده است.
در شرایطی که جنگ امروز تنها در میدان نظامی جریان ندارد و عرصه رسانه، تصویر، روایت و افکار عمومی نیز به بخشی جدی از منازعات تبدیل شده است، شاید مهم‌ترین مأموریت جشنواره مقاومت همین باشد؛ ایجاد امکان تولید و انتشار روایتی که بتواند در میانه جنگ چندوجهی امروز دیده، شنیده و با مخاطب گفت‌و‌گو کند.
1
100%
5 بازدید