به گزارش ستاد خبری نوزدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم مقاومت به نقل از فرهیختگان؛ ناصر شفق در حاشیه جشنواره فیلم مقاومت، از شکل‌گیری جشنواره در سال‌های دفاع مقدس، دوران رونق تولید آثار جنگی، وضعیت کنونی سینما و ضرورت توجه به نسل تازه فیلمسازان سخن گفت.
شفق که به گفته خودش پس از سال‌ها فاصله از روند برگزاری جشنواره، در این دوره حضور یافته است، با نگاهی انتقادی به شرایط امروز سینما تأکید کرد که حمایت از سینمای مقاومت نباید به مجموعه‌ای محدود از فیلمسازان و آثار منحصر شود.
شما از بنیان‌گذاران جشنواره فیلم مقاومت بودید. پس از سال‌ها، حضور دوباره در این رویداد چه احساسی دارد؟
من در شکل‌گیری این جشنواره حضور داشتم و نخستین دبیر آن بودم. البته سال‌هاست که ارتباط نزدیکی با روند برگزاری جشنواره ندارم و حتی همین چند روز پیش از برگزاری این دوره مطلع شدم.
جشنواره در دوران دفاع مقدس شکل گرفت؛ زمانی که فضای کشور بسیار متفاوت بود و نوعی آرمان‌خواهی در میان هنرمندان وجود داشت. ما تصور می‌کردیم سینما در سال‌های آینده رشد قابل‌توجهی خواهد داشت و می‌تواند جایگاه بسیار مهمی پیدا کند.فضای آن دوران را نمی‌توان به‌سادگی با امروز مقایسه کرد. انگیزه‌ها، شرایط اجتماعی و حال‌وهوای فرهنگی متفاوت بود.
جشنواره فیلم مقاومت امروز چقدر به آرمان‌های اولیه خود نزدیک است؟
برای پاسخ به این پرسش باید ابتدا وضعیت کلی سینما را بررسی کنیم. به اعتقاد من، سینمای مقاومت زمانی می‌تواند قدرتمند باشد که اساساً سینمای کشور قدرتمند باشد.وقتی کل سینما با مشکلات مختلف روبه‌روست و هنرمندان از نظر معیشتی و حرفه‌ای شرایط مناسبی ندارند، طبیعی است که سینمای دفاع مقدس و مقاومت نیز آسیب ببیند.پس از شکل‌گیری جشنواره، در حوزه سینمای دفاع مقدس هم فعالیت‌های گسترده‌ای انجام شد و در دوره‌ای بیش از ۸۰ فیلم تولید کردیم. دهه‌های ۱۳۶۰ و ۱۳۷۰ از نظر من از دوره‌های مهم و درخشان سینمای ایران بودند.اما امروز احساس می‌کنم سینما آن جایگاه و رونقی را که انتظار داشتیم، ندارد. این مسئله فقط به یک ژانر محدود نیست، بلکه کل سینمای ایران را دربرمی‌گیرد.
مهم‌ترین دلیل این وضعیت را چه می‌دانید؟
یکی از مشکلات اساسی، بی‌توجهی به جایگاه هنرمند است. وقتی نگاه به هنر محدود و گزینشی شود، خلاقیت آسیب می‌بیند.هنرمند نباید احساس کند که فقط در صورت هماهنگ بودن با سلیقه یک مدیر یا یک جریان مشخص امکان فعالیت دارد.به اعتقاد من، نظارت‌های سلیقه‌ای، دخالت‌های غیرضروری در فیلمنامه و محدود کردن هنرمندان براساس نوع نگاه و تفکرشان، به سینما لطمه می‌زند.هنر را نمی‌توان مانند یک فعالیت کاملاً اداری مدیریت کرد. خلاقیت به آزادی اندیشه و امکان تجربه کردن نیاز دارد.
در چنین شرایطی، نقش جشنواره‌هایی مانند جشنواره فیلم مقاومت چیست؟
جشنواره‌ها می‌توانند فضای سینما را زنده نگه دارند، باعث دیده شدن آثار شوند و انگیزه‌ای برای فیلمسازان ایجاد کنند. اما باید توجه داشت که جشنواره جایگزین تولید فیلم خوب نمی‌شود.اگر فیلم‌های باکیفیت تولید نشوند، برگزاری جشنواره‌های متعدد به‌تنهایی نمی‌تواند سینما را نجات دهد.فیلم خوب را فیلمساز خلاق می‌سازد؛ بنابراین اگر می‌خواهیم جشنواره موفقی داشته باشیم، پیش از هر چیز باید شرایط فعالیت فیلمسازان را فراهم کنیم.
با توجه به حضور نسل جوان در سینمای مقاومت، چه ظرفیتی برای آینده این حوزه می‌بینید؟
من به توانایی نسل جوان اعتقاد دارم. در هر دوره‌ای هنرمندان خلاق و اندیشمند وجود داشته‌اند و امروز هم فیلمسازان جوان بااستعداد کم نیستند.مسئله این است که باید اجازه بدهیم این استعداد‌ها شکوفا شوند. نباید وابستگی فکری یا سلیقه سیاسی را معیار اصلی حمایت از هنرمند قرار دهیم.اگر نسل جدید بتواند بدون محدودیت‌های غیرضروری کار کند، مطمئن هستم آثار ارزشمندی تولید خواهد شد.هنر ظرفیت آن را دارد که انسان‌ها را به یکدیگر نزدیک کند. اما وقتی از هنرمند انتظار داشته باشیم صرفاً در خدمت یک نگاه خاص باشد، در واقع بخش مهمی از توانایی او را محدود کرده‌ایم.
شما بار‌ها به مفهوم آزادی هنر اشاره کردید. چرا این مسئله را تا این اندازه مهم می‌دانید؟
چون اندیشه و خلاقیت را نمی‌توان محصور کرد. هنر زمانی اثرگذار می‌شود که بتواند واقعیت‌های جامعه و تجربه‌های گوناگون انسان‌ها را بازتاب دهد.سینما فقط یک نوع نگاه ندارد. همان‌طور که تئاتر هم خنده دارد و هم گریه، سینما نیز از کنار هم قرار گرفتن تجربه‌ها، احساسات و نگاه‌های متفاوت شکل می‌گیرد.
نمی‌توان بخشی از سینما را به دلیل هماهنگی با سلیقه خود پذیرفت و بخش دیگر را کنار گذاشت.به اعتقاد من، هرچه فضای فعالیت هنرمندان بازتر و متنوع‌تر باشد، امکان تولید آثار خلاقانه و اثرگذار نیز بیشتر خواهد شد.
