3 دقیقه مطالعه
11
نقد و بررسی فیلم؛ دانکرک
#هنر مقاومت#سینما#جشنواره بین‌المللی فیلم مقاومت
فیلم دانکرک (Dunkirk)
محصول 2017
کارگردان: کریستوفر نولان
نویسنده: حامد چگینی
فیلم دانکرک ساخته کریستوفر نولان روایتی از رویدادی سرنوشت ساز در جنگ جهانی دوم است زمانی که صدها هزار سرباز بریتانیایی و فرانسوی، پس از عقب‌نشینی در برابر پیشروی ارتش آلمان، در سواحل شمال فرانسه گرفتار شدند. نولان ماجرا را از سه زاویه و در سه بازه زمانی دنبال می‌کند: تامی و سربازان دیگری که یک هفته در ساحل منتظر نجات‌اند، داوسون، پسرش و نوجوانی به نام جورج که با قایق کوچکشان از انگلستان راهی دانکرک می‌شوند، و خلبانان نیروی هوایی بریتانیا که در یک ساعت سرنوشت‌ساز از نیروهای گرفتار پشتیبانی می‌کنند.این روایت‌های موازی سرانجام به بازگشت سربازان به انگلستان می‌رسند، بازگشتی که فیلم آن را نه فقط پایان یک عقب‌نشینی، بلکه لحظه‌ای برای بازسازی روحیه جمعی بریتانیا تصویر می‌کند.
از منظر سینمای مقاومت، دانکرک فیلمی دووجهی است. نولان از قهرمان‌سازی‌های معمول فاصله می‌گیرد و سربازان را آدم‌هایی ترسیده و درمانده نشان می‌دهد که بیش از هر چیز می‌خواهند زنده بمانند. این انتخاب، تصویر جنگ را از شکوه رسمی‌اش خالی می‌کند، اما هم‌زمان پرسشی هم به‌وجود می‌آورد: آیا بقا به‌تنهایی می‌تواند معنای مقاومت باشد؟ در فیلم، کنش سیاسی و هدف تاریخی مبارزه چندان مجال بروز پیدا نمی‌کند و مقاومت بیشتر به تلاش برای نجات جان انسان‌ها فروکاسته می‌شود. در نتیجه، تماشاگر با رنج و اضطراب جنگ همراه می‌شود، اما کمتر با این پرسش روبه‌رو می‌شود که جنگ از چه مناسبات سیاسی و تاریخی برخاسته است.
فرم فیلم این فاصله را بیشتر می‌کند. صدای تیک‌تاک، موسیقی پرتنش و تدوین موازی، تماشاگر را در اضطرابی مداوم نگه می‌دارند، تجربه‌ای حسی و مؤثر که گاهی جای تحلیل را می‌گیرد. جنگ در دانکرک بیش از آنکه حاصل تصمیم‌ها و ساختارهای سیاسی باشد، شبیه نیرویی فراگیر و ویرانگر به نظر می‌رسد که ناگهان بر سر آدم‌ها فرود آمده است. دشمن نیز تقریباً هیچ‌وقت چهره پیدا نمی‌کند: حضور آلمانی‌ها را بیشتر در صدای هواپیماها، بمب‌ها و حمله‌های ناگهانی حس می‌کنیم. این انتخاب تعلیق را تقویت می‌کند، اما ممکن است فاشیسم را از یک پروژه سیاسی مشخص به تهدیدی مبهم و بی‌چهره تبدیل کند.
قایق‌های کوچک غیرنظامی در فیلم، جلوه‌ای از همبستگی و مسئولیت‌پذیری مردم عادی‌اند و یکی از عاطفی‌ترین بخش‌های روایت را شکل می‌دهند. بااین‌حال، این همبستگی در پایان‌بندی به تقویت اسطوره روح دانکرک هم کمک می‌کند: شکستی نظامی به داستانی درباره استقامت و وحدت ملی بدل می‌شود. بنابراین، دانکرک را می‌توان فیلمی قدرتمند درباره ترس، بقا و همبستگی دانست، اما نه اثری که مقاومت را به معنای سیاسی و رهایی‌بخش آن دنبال کند. فیلم رنج آدم‌های گرفتار جنگ را به‌خوبی به تجربه‌ای حسی تبدیل می‌کند، ولی تاریخ استعماری و سازوکارهای قدرت را کم‌رنگ نگه می‌دارد؛ همین‌جاست که میان سینمای بقا و سینمای مقاومت فاصله می‌افتد.
1
100%
دسته‌بندی
یادداشت11 بازدید