6 دقیقه مطالعه
47
مصاحبه با حسن آزادگان؛ مقاومت برای من یک انتخاب است
#هنر مقاومت#گفتمان مقاومت#جشنواره بین‌المللی فیلم مقاومت
به گزارش روابط عمومی جشنواره بین‌المللی فیلم مقاومت، فیلمساز جوان سینما که بیشتر سوژه‌های اجتماعی و ارزشی را در آثار او می‌بینیم؛ مقاومت را برای خود انتخاب دانست.
حسن آزادگان، فیلمساز، مقاومت را فقط در جنگ و درگیری نمی‌بیند؛ برای او، مقاومت گاهی یک انتخاب شخصی است، انتخابی که انسان در شرایط سخت انجام می‌دهد و حاضر می‌شود برای باورش هزینه بدهد.
آزادگان فعالیت خود در حوزه تصویر و سینما را از حدود سال ۱۳۹۵ آغاز کرده است. مسیرش را از دستیاری تصویر و فیلمبرداری شروع کرده، سپس تدوین را تجربه کرده و در ادامه به دستیاری کارگردان، برنامه‌ریزی و تهیه‌کنندگی نیز پرداخته است. او چند سالی است تمرکز اصلی خود را روی کارگردانی گذاشته و معتقد است شناخت بخش‌های مختلف سینما به کارگردان کمک می‌کند فرایند تولید و مشکلات اجرایی را بهتر بشناسد.
یکی از تجربه‌های مهم او ساخت موزیک‌ویدیوی «قاف» است که در ششمین جشنواره هنرهای دانشجویی ققنوس نامزد شد و رتبه دوم بخش موزیک‌ویدیو را به دست آورد. او در پروژه‌های سینمایی، تلویزیونی، مستند و تولیدات مختلف نیز فعالیت داشته است.
علاقه آزادگان به سینما از فیلم دیدن آغاز شد، اما زمانی جدی‌تر شد که تماشای فیلم دیگر برایش کافی نبود. هنگام دیدن فیلم به این فکر می‌کرد که اگر خودش بخواهد موقعیتی را بسازد، دوربین را کجا قرار می‌دهد، شخصیت چرا تصمیمی خاص می‌گیرد و اگر همان اتفاق به شکل دیگری روایت شود چه تغییری ایجاد خواهد شد. همین کنجکاوی او را به سمت فیلمسازی برد.
دغدغه اصلی او بیش از آنکه یک موضوع مشخص باشد، آدم‌ها و تصمیم‌هایشان است؛ موقعیت‌هایی که یک انسان در برابر یک انتخاب قرار می‌گیرد و باید برای تصمیم خود هزینه بدهد، برای او جذاب است. حتی در موضوعات اجتماعی، فرهنگی و مذهبی نیز تلاش می‌کند در نهایت به آدم‌ها برسد، نه اینکه فقط درباره یک مفهوم حرف بزند.
از همین زاویه، آزادگان مقاومت را مفهومی فراتر از جنگ می‌داند. به اعتقاد او، برای روایت مقاومت لزوماً به یک اتفاق بزرگ و حماسی نیاز نیست. یک موقعیت ساده هم می‌تواند بستری برای روایت مقاومت باشد، اگر انتخاب شخصیت در آن موقعیت اهمیت داشته باشد. او ترجیح می‌دهد این مفهوم را از مسیر داستان و شخصیت منتقل کند، نه با بیان مستقیم.
آزادگان معتقد است اگر سینمای مقاومت فقط در جنگ خلاصه شود، بخش بزرگی از این مفهوم نادیده می‌ماند. انسان‌ها در زندگی روزمره نیز در برابر ترس، ناامیدی، فشار و انتخاب‌های دشوار قرار می‌گیرند و می‌توانند مقاومت کنند. به باور او، پرداختن به همین وجوه انسانی می‌تواند ارتباط سینمای مقاومت با مخاطب امروز را بیشتر کند.
او دشوارترین بخش فیلمسازی را تبدیل ایده ذهنی به اثری می‌داند که امکان ساخت داشته باشد. در مرحله تولید، محدودیت‌های بودجه، زمان، لوکیشن، بازیگر و عوامل اجرایی وارد کار می‌شوند و به گفته او «آنجا تازه کارگردانی شروع می‌شود». فیلمساز باید بتواند با امکاناتی که در اختیار دارد، نزدیک‌ترین نتیجه به چیزی را که در ذهن داشته بسازد. بسیاری از تجربه‌های او نیز حاصل همین محدودیت‌ها و مشکلات سر صحنه بوده است.
این فیلمساز جوان حضور فیلم خود در هجدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم مقاومت را تجربه‌ای ارزشمند می‌داند که انگیزه بیشتری برای ادامه مسیر به او داده است. او امسال اثری در نوزدهمین دوره جشنواره ندارد، اما همچنان در حال کار و تجربه‌اندوزی است تا در سال‌های آینده با آثار پخته‌تری در جشنواره حضور پیدا کند.
به گفته آزادگان، جشنواره‌ها برای فیلمسازان جوان فقط به جایزه و رتبه محدود نمی‌شوند؛ دیده شدن فیلم، آشنایی با فیلمسازان و فعالان این حوزه و امکان مقایسه اثر خود با دیگر فیلم‌ها، از مهم‌ترین فرصت‌های جشنواره‌هاست. گاهی نیز یک آشنایی ساده در جشنواره می‌تواند بعدها به همکاری منجر شود.
او مهم‌ترین مسئله فیلمسازان جوان را «فرصت ساختن» می‌داند. بسیاری از جوانان ایده، انگیزه و حتی آموزش دارند، اما فرصت تجربه عملی برایشان فراهم نیست. حمایت مالی را مهم می‌داند، اما معتقد است کار کردن در کنار افراد باتجربه و امکان تجربه و اشتباه نیز بخش مهمی از مسیر یادگیری است، چون همه چیز را نمی‌توان از کلاس و کتاب آموخت.
آزادگان درباره فضای مجازی و پلتفرم‌های نمایش آنلاین نیز معتقد است مسیر دیده شدن آثار تغییر کرده است. امروز یک فیلمساز می‌تواند اثرش را مستقیماً به مخاطب عرضه کند، اما حجم بالای محتوا باعث شده ساختن فیلم خوب به‌تنهایی برای دیده شدن کافی نباشد و فیلمساز باید شیوه ارائه اثر و مخاطب خود را نیز بشناسد.
او برای ارتباط فیلم‌های مقاومت با مخاطبان جوان و بین‌المللی، بر داستان و شخصیت تأکید دارد. از نگاه آزادگان، نباید ابتدا یک پیام تعیین کرد و بعد تلاش کرد آن را به فیلم تبدیل کرد. باید داستان و شخصیت خوبی ساخت و اجازه داد مفهوم از دل آن بیرون بیاید. ترس، عشق، فقدان، خانواده، انتخاب و امید، تجربه‌هایی انسانی هستند که می‌توانند میان مخاطبان ایرانی و غیرایرانی ارتباط ایجاد کنند.
در میان فیلمسازانی که بر نگاه او تأثیر گذاشته‌اند، آزادگان از اصغر فرهادی یاد می‌کند و شخصیت‌پردازی و طراحی موقعیت در آثار او را مورد توجه قرار می‌دهد. با این حال، تأثیر گرفتن از یک فیلمساز را صرفاً به ظاهر آثار محدود نمی‌کند و معتقد است باید فهمید چرا یک تصمیم روایی گرفته شده و چرا داستان به آن شکل روایت شده است.
آزادگان دوست دارد فیلم پس از پایان نمایش در ذهن مخاطب ادامه پیدا کند. اینکه مخاطب هنگام خروج از سالن همچنان درباره یک اتفاق یا شخصیت فکر کند و از خودش بپرسد اگر جای آن شخصیت بود، چه تصمیمی می‌گرفت. برای او، ایجاد سؤال جذاب‌تر از ارائه یک پاسخ مشخص به مخاطب است.
این فیلمساز در ادامه مسیر حرفه‌ای خود قصد دارد تمرکز بیشتری بر کارگردانی داشته باشد و از آثاری که صرفاً برای سفارش ساخته می‌شوند فاصله بگیرد تا بیشتر روی فیلم‌هایی کار کند که نگاه شخصی خودش در آنها حضور دارد. او در حال حاضر روی چند ایده و فیلمنامه کار می‌کند و تلاش دارد هر اثرش یک قدم نسبت به کار قبلی پیش‌تر باشد.
آزادگان در توصیه به جوانانی که می‌خواهند نخستین فیلم خود را بسازند، بر منتظر نماندن برای شرایط ایده‌آل تأکید می‌کند. به گفته او، نخستین فیلم قرار نیست شاهکار باشد یا توانایی کارگردان را ثابت کند، بلکه باید فرصتی برای یادگیری و ساختن فیلم بعدی باشد. او فیلم دیدن و تحلیل کردن را نیز به اندازه فیلم ساختن مهم می‌داند و میان دوست داشتن یک فیلم و یاد گرفتن از آن تفاوت قائل است.
آزادگان در پایان، سینما را «دیدن چیزی که شاید بقیه نبینن و نشون دادنش» و مقاومت را «انتخاب» توصیف می‌کند.
دسته‌بندی
یادداشت47 بازدید